De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet dat de problemen, misstanden en arbeidsrisico's in de vleessector een structureel karakter hebben en dat louter toezicht en handhaving onvoldoende zijn om deze te doorbreken. De vandaag gepubliceerde rapportage over de vleessector beschrijft de risico's, meldingen en het toezicht- en opsporingsbeeld in de vleessector over de periode 2023 tot en met het eerste kwartaal van 2026.
De Arbeidsinspectie ontving in de onderzochte periode 396 meldingen over de vleessector. De helft daarvan betrof arbeidsongevallen, de andere helft klachten over mogelijke overtredingen van andere arbeidswetten. Daarnaast werden honderden onderzoeken uitgevoerd en werd voor ruim 1,1 miljoen euro aan boetes opgelegd. Meer dan de helft van deze boetes werd opgelegd aan uitzendbureaus werkzaam in de vleessector.
Leunen op arbeidsmigranten
Uit de inspectie- en opsporingspraktijk blijkt dat vleesbedrijven en uitzendbureaus hun bedrijfsvoering nauwelijks aanpassen om arbeidsrelaties eerlijker, veiliger en gezonder te maken om de positie van (overwegend) arbeidsmigranten te verbeteren. De sector blijft nu sterk leunen op arbeidsmigranten die veelal via uitzendconstructies structureel werk verrichten. Daardoor blijven risico's en overtredingen op ongezond, onveilig en oneerlijk werk groot.
Marijke Kaptein, directeur Toezicht Uitzendwerk: 'We zien al jarenlang dezelfde patronen terug. Intensief toezicht en opsporing zijn noodzakelijk, maar lossen de onderliggende oorzaken niet op. Uitzendbureaus en vleesbedrijven hebben hun verdienmodel rondom uitzendkrachten gebouwd; belangrijke handelingen bij de slacht en vleesverwerking zijn niet machinaal en worden nog altijd handmatig gedaan. Risicovol werk vereist zorgvuldigheid en een robuuste werkgevers-werknemersrelatie om de zorgplicht voor veilig en gezond werk waar te maken. Zonder veranderingen blijven de risico's bestaan.'
Misstanden en overtredingen arbeidswetten
De Arbeidsinspectie ziet in de praktijk onder meer onderbetaling (onder meer door onterechte inhoudingen), illegale tewerkstelling, terugkerende arbeidsongevallen en fysieke belasting vanwege het repeterende karakter van handelingen. Ook zijn er ongewenste verdienmodellen zoals hoge huisvestingskosten, intimidatie, moeten doorwerken bij ziekte, onverwachte kosten voor het gebruik van arbeidsmiddelen (zoals messen) en ontslag op staande voet van arbeidsmigranten.
Onvoldoende prikkels tot verbeteringen
De Arbeidsinspectie constateert een combinatie van factoren die elkaar versterken: een grote afhankelijkheid van arbeidsmigranten om de zware werkzaamheden gedaan te krijgen, internationale concurrentiedruk met druk op de arbeidskosten, allerlei typen arbeidsrelaties in ketens en structureel werk dat op uitzendbasis wordt ingevuld. Hierdoor ontbreekt voldoende prikkel en inzet binnen de sector om op eigen kracht tot blijvende verbeteringen te komen.
Toezicht blijft nodig
De verschillende onderdelen van de slacht- en vleesverwerkende keten behoren volgens de risicoanalyse van de Arbeidsinspectie nog steeds tot de sectoren met de hoogste concentratie van arbeidsrisico's in Nederland. De Arbeidsinspectie blijft in de vleessector de komende jaren intensief toezicht houden.
Niet meer werken met uitzendkrachten
De Arbeidsinspectie constateert dat andere maatregelen nodig zijn, namelijk maatregelen die zich richten op de bron van de problemen. Zoals meer werknemers in directe dienst, taakroulatie en investeringen in innovatie en automatisering. Zonder dergelijke maatregelen blijven de prikkels om structureel te verbeteren zwak. Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maakt vandaag bekend dat de vleessector vanaf 1 maart 2028 niet meer met uitzendkrachten mag werken.