De Opsporingsdienst van de Nederlandse Arbeidsinspectie heeft vandaag 2 verdachten aangehouden op verdenking van mensenhandel (arbeidsuitbuiting) en mensensmokkel. De beide verdachten zijn eigenaren van 8 restaurants van 3 internationale Indiase horecaketens. De restaurants zijn gevestigd in onder meer Utrecht, Amsterdam, Den Haag, Hoofddorp en Hilversum. Naast de aanhoudingen is er beslag gelegd op onroerend goed, bankrekeningen, gegevensdragers en administratie.
De aanhoudingen werden verricht tijdens een vanuit Nederland gecoördineerde internationale actie in meerdere Europese landen waarbij de Arbeidsinspectie samenwerkte met Europese politie-eenheden en arbeidsinspecties van België, Duitsland, Luxemburg en Zwitserland met ondersteuning vanuit Europol.
Ontdekking misstanden
Bij een controle van inspecteurs van de Arbeidsinspectie kwamen ernstige misstanden aan het licht met vermoedens van georganiseerde mensenhandel (arbeidsuitbuiting) en mensensmokkel met voornamelijk Indiase staatsburgers binnen de betrokken horecaketens. Vervolgens is een strafrechtelijk onderzoek gestart door de Opsporingsdienst onder gezag van het Functioneel Parket.
Werkvergunningen
Het vermoeden is dat de verdachten op grote schaal misbruik hebben gemaakt van de voormalige regeling Aziatische horeca. Bedrijven konden met die regeling relatief eenvoudig gespecialiseerde Aziatische koks naar Nederland halen. Uit het onderzoek komt naar voren dat op aanvraag van de 3 Indiase restaurantketens meer dan 70 gecombineerde vergunningen voor verblijf en arbeid (GVVA) zijn afgegeven.
Geen kok, maar afwasser of schoonmaker
In tientallen gevallen zijn vermoedelijk de voorwaarden van de GVVA overtreden. Zo werd een deel van de mensen die hier naartoe kwamen niet ingezet als specialistisch kok, maar als afwasser, schoonmaker, medewerker in de bediening of restaurantmanager. Ze kregen niet het loon dat ze volgens de aanvraag bij de IND hadden moeten krijgen. De werknemers werkten vermoedelijk veel meer dan de toegestane 38 uur per week, vaak 60 tot 80 uur per week, verdeeld over 6 of 7 dagen. Voor de uren boven de toegestane 38 uur kregen ze helemaal geen extra loon. Uit onderzoek van de Opsporingsdienst bleek dat structureel. De verdachten hebben hier vermoedelijk ruim 4 miljoen euro wederrechtelijk voordeel mee verkregen.
Bewust overtreden van de wet
Het onderzoek richt zich onder meer op de vraag of de verdachten de voorwaarden voor de vergunningen bewust hebben overtreden. Bij verschillende aanvragen zouden zij op het moment van de aanvraag al hebben geweten dat niet aan één of meer voorwaarden zou worden voldaan. Door het opzettelijk niet naleven van de voorwaarden, verbleven de betrokken werknemers illegaal in Nederland en mochten zij hier niet werken. Het vermoeden is daarom dat verdachten zich schuldig hebben gemaakt aan mensensmokkel en het tewerkstellen van illegale vreemdelingen.
Arbeidsuitbuiting
Er is verder een vermoeden van arbeidsuitbuiting. De werknemers werden door de verdachten geworven, gehuisvest en tewerkgesteld. Werknemers moesten zwaar lichamelijk werk verrichten en lange werkdagen maken en kregen vermoedelijk te weinig loon. Ook zijn er aanwijzingen voor het gebruik van zogenoemde 'bond'- of boetecontracten bij vroegtijdig vertrek, druk op familie in hun thuisland en dreiging met geweld.
Gezamenlijke controleactie
Op hetzelfde moment zijn vandaag in Nederland en andere Europese landen tegelijkertijd controles uitgevoerd bij alle restaurants van deze ketens. De controles vinden plaats in het kader van de Empact Action Day Labour Exploitation, een jaarlijkse actieweek waarin Europese opsporingsdiensten en arbeidsinspecties arbeidsuitbuiting aanpakken. In totaal vonden er 19 controles plaats, waarvan 8 in Nederland. Verschillende nationale en internationale organisaties werken daarbij samen aan de bestrijding van georganiseerde criminaliteit.
Het gebeurt vaker dat signalen door inspecteurs worden doorgezet aan collega's van de Opsporingsdienst voor verder strafrechtelijk onderzoek. Of andersom: toezicht controleert naar aanleiding van informatie van de Opsporingsdienst. Meerdere aanhoudingen in dit onderzoek worden niet uitgesloten.