Werken met machines brengt risico's met zich mee. Naast dat je met een machine veilig moet werken, moet de machine zelf aan Europese eisen voldoen. Hierdoor functioneert de machine op een veilige en gezonde manier en is de concurrentie in Europa eerlijk.
CE-markering
De CE-markering op een machine geeft aan dat het product voldoet aan de Europese veiligheids- en gezondheidseisen. Producten met een CE-markering mogen vrij verhandeld worden in de Europese Economische Ruimte (EER).
Gevaarlijke machines: 'Bijlage IV machines'
Sommige machines zijn gevaarlijk om mee te werken. Bijvoorbeeld een kettingzaag of het perssysteem van een vuilniswagen. In bijlage IV van de Machinerichtlijn is te vinden om welke machines dit gaat. Voor deze machines gelden strengere conformiteitsbeoordelingsprocedures.
Voor een deel van deze machines zijn type C-normen ontwikkeld: een hulpmiddel om aan de wettelijke eisen te voldoen. Als een fabrikant kan aantonen dat de gevaarlijke machine aan deze norm voldoet én de norm alle risico's van de machine afdekt, mag hij deze produceren.
Als er voor de gevaarlijke machine geen type C-norm is of de machine risico's heeft die niet door de norm worden afgedekt, moet de fabrikant eerst laten toetsen of de machine aan de eisen van de Machinerichtlijn voldoet. Dit zogeheten EG-typeonderzoek wordt uitgevoerd door een Europese conformiteitsbeoordelingsinstantie (EU-CBI). De fabrikant kan er ook voor kiezen geen EG-typeonderzoek, maar een volledige kwaliteitsborging te laten uitvoeren. Hierbij voert een EU-CBI een grondige controle uit naar onder meer het ontwerp- en productieproces van de machine.
Arbeidsongevallen met machines
Bij ongeveer 1 op de 5 arbeidsongevallen in Nederland is een machine betrokken. Dit komt doordat de machine niet op de juiste manier wordt gebruikt, voor iets anders wordt gebruikt dan waar de machine voor gemaakt is, of niet goed is ontworpen. Deze ongevallen hebben vaak ernstig en blijvend letsel tot gevolg.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Bij het maken van machines zijn verschillende partijen betrokken met elk eigen verantwoordelijkheden:
- Een fabrikant die machines voor de Europese markt maakt, moet ervoor zorgen dat deze voldoen aan de Europese eisen. Als dit het geval is, brengt de fabrikant hier een CE-markering op aan.
- Een gemachtigde is in de EER gevestigd en kan door een fabrikant van meestal buiten de EER ingezet worden om namens hem te zorgen dat machines voldoen aan de Europese eisen.
- Een Europese conformiteitsbeoordelingsinstantie (EU-CBI) toetst of gevaarlijke machines die staan beschreven in bijlage IV van de Machinerichtlijn voldoen aan de Europese eisen.
- De minister van SZW wijst de EU-CBI’s in Nederland aan.
- De Raad voor Accreditatie beoordeelt of de EU-CBI’s voldoen aan de Europese normen voor keuringsinstellingen.
- De werkgever schaft een machine aan die voldoet aan de eisen. Dit is te zien aan de CE-markering en de documentatie van de machine. De werkgever zorgt ervoor dat de machine in goede staat blijft: er worden geen onveilige aanpassingen aan gedaan en de machine wordt regelmatig onderhouden en gekeurd.
- De werknemer gebruikt de machine voor het doel waarvoor die gemaakt is en op de manier zoals dit bedoeld is. Dit staat beschreven in de gebruikershandleiding.
- De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet erop toe dat het stelsel dat de eisen voor machines voor de professionele markt waarborgt, goed functioneert in Nederland. Ook voert zij inspecties uit en doet onderzoek bij arbeidsongevallen waarbij machines een rol hebben gespeeld.
- De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit houdt toezicht op de machines voor de consumentenmarkt.
Risico's, aanpak en resultaat
Benieuwd welke risico's de Arbeidsinspectie ziet, de aanpak ervan en het resultaat daarvan? Bekijk de pagina Machinebouw: risico's, aanpak en resultaat.