Werken met of blootstelling aan stoffen kan gevaarlijk zijn, zeker als ze op of in je lichaam kunnen komen.
De gevaren van die stoffen zijn echter niet altijd direct duidelijk. Maar in sommige gevallen zegt je eerste intuïtie al: 'Is dit eigenlijk normaal?'
Hoe herken je de eerste signalen van mogelijk gevaar? Gebruik je zintuigen en ga het gesprek aan!
Zichtbare stofwolk in de omgeving van medewerkers
Als je collega's of jijzelf omgeven zijn door stofwolken, is de kans zeer groot dat je dat stof inademt of op je huid krijgt. Wat voor stof is dat eigenlijk? Wat zit erin? En wat doet dat stof met je lichaam (longen)? Vraag het aan de werkgever.
Duidelijk verontreinigde vloeren/machines (stoflagen)
Als er veel stof op de werkplek ligt, geeft dat aan dat er teveel stof vrijkomt tijdens het werk. Stof kan opdwarrelen en in de longen of op de huid komen. In sommige gevallen kan het stof ook gevaar voor explosie of brand geven (houtstof). Ook als het niet opdwarrelt, kan het stof met de huid in aanraking komen.
Waarnemen van duidelijke/sterke geuren
Het ruiken van duidelijke geuren hoeft niet per se te duiden op gevaar. Maar als je niet weet wat je ruikt, kan dat een reden zijn om dat toch eens te vragen. Want wat je ruikt, komt meestal ook in de longen en op de huid.
Sommige gevaarlijke stoffen zijn overigens geurloos. Dus je kan niet alleen op je neus vertrouwen, gebruik ook zeker je andere zintuigen.
Prikkelende werking
Sommige stoffen hebben een prikkelende werking. In sommige gevallen is dat duidelijk. Als je een sterk zuur op je hand morst, krijg je brandwonden bijvoorbeeld. Maar ook als de oorzaak niet direct duidelijk is, kan je huid je veel vertellen. Huidklachten kunnen werkgerelateerd zijn.
Ook prikkende ogen, veel hoesten, een loopneus of geïrriteerde keel kunnen een signaal zijn dat je aan gevaarlijke stoffen wordt blootgesteld.
Afwijkende geluiden
Sommige incidenten met gevaarlijke stoffen hangen samen met geluid. Zo kan een sissend geluid bijvoorbeeld duiden op lekkage van een opslag. Een onduidelijke knal kan het gevolg zijn van een kleine explosie.
Probeer te achterhalen waar dat vreemde geluid vandaan komt. Maar wees voorzichtig: vreemde geluiden kunnen een signaal zijn van serieuze incidenten.
Klachten van collega's
Klagen collega's vaak over hun gezondheid of over het slordig omspringen met gevaarlijke stoffen? Dan kunnen dat signalen zijn dat er misschien iets mis is met de arbeidsomstandigheden.
Herkennen risicovol werk
Aanbrengen van stoffen of producten
Als je ziet dat grote oppervlakken worden geschilderd, ontvet of gelijmd, dan bestaat de kans dat het gehalte aan stoffen in de lucht te hoog is. Zeker als er geen maatregelen zichtbaar zijn die dit tegen gaan.
Goede maatregelen kunnen bronafzuiging of gerichte ventilatie zijn. Maar dit is sterk afhankelijk van de situatie.
Vraag de werkgever of er voldoende maatregelen zijn genomen.
Werk in besloten ruimten
In besloten ruimten kan het gehalte aan gevaarlijke stoffen in de lucht al snel te hoog oplopen. Daarom zijn aan het werken in besloten ruimten veel veiligheidsregels gebonden. Zorg dat deze worden nageleefd.
Herkennen van gevaarsymbolen
De meeste stoffen waar je mee werkt, zitten in een verpakking. Vaak staat daar een pictogram op. Voor gevaarlijke stoffen is een etiket op die verpakking verplicht. Deze geeft de risico's van het product aan. Klik voor uitleg op een pictogram.
Niet voor alle gevaren is het plaatsen van een pictogram verplicht. Blijf dus altijd opletten.
Kijk voor meer informatie bij Stappenplan gevaarlijke stoffen. Of vraag je werkgever om meer informatie als je twijfelt.
Geen verpakking
Een aantal gevaarlijke (kankerverwekkende) stoffen zitten niet in een verpakking. Dat zijn vooral stoffen die vrijkomen als je je werk doet. Denk aan diesel- en lasrook of houtstof.