In Nederland werken circa 1,2 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Nachtwerk is ongezond en kan leiden tot onveilige arbeidsomstandigheden en oneerlijke arbeidsvoorwaarden. Daarom controleert de Nederlandse Arbeidsinspectie of werkgevers zich aan de wet- en regelgeving voor nachtwerk houden.

Gezondheidsrisico's

In sectoren als de zorg, veiligheid en vitale infrastructuur (energievoorziening, drinkwater, telecom, betalingsverkeer, het hoofdwegennet, etc.) is nachtwerk nodig. Tegelijkertijd ziet de Arbeidsinspectie dat nachtwerk ook in andere sectoren plaatsvindt, terwijl dit niet noodzakelijk is.

Werken tegen de biologische klok brengt grote gezondheidsrisico's met zich mee. Het verhoogt niet alleen de kans op hart- en vaatziekten, maar ook op diabetes type 2 en slaapstoornissen. Daarnaast wordt het risico op (ernstige) arbeidsongevallen groter door vermoeidheid en verminderde alertheid.

Wet- en regelgeving

Er is sprake van nachtwerk zodra iemand meer dan 1 uur of meer werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Dit zijn de uren waarin het lichaam van nature is ingesteld op slaap. Voor nachtwerk gelden strengere regels over de arbeidstijden, rusttijden en het aantal diensten. Zo mogen werknemers per nachtdienst niet meer dan 10 uur werken, mogen zij een beperkt aantal keren per jaar maximaal 12 uur in een nachtdienst werken en is nachtwerk verboden voor jongeren onder de 18 jaar.

Kwetsbare werknemers

Omdat nachtwerk plaatsvindt als veel mensen slapen, is er minder sociale controle op de arbeidsomstandigheden. Oneerlijk en onveilige arbeidsomstandigheden verhogen de kans op oneerlijke en onveilige arbeidsvoorwaarden en illegale tewerkstelling.

Werkgever is verantwoordelijk

Werkgevers moeten, ook in de nacht, zorgen voor eerlijk werk en gezonde en veilige arbeidsomstandigheden voor alle werknemers. Door bijvoorbeeld gezond in te roosteren (arbeidstijden), voldoende rust te geven (rusttijden), werknemers voor te lichten en eerlijk te betalen. De werkgever moet een ATW-beleid voeren en overleggen met het medezeggenschapsorgaan. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of werkgevers zich aan de wet- en regelgeving voor nachtwerk houden.

Inventariseer de risico's

Controleer of nachtwerk in je organisatie echt noodzakelijk is. Wanneer het noodzakelijk is moet je je als werkgever houden aan 4 algemene verplichtingen uit de Arbeidsomstandighedenwet die voor werken in de nacht van toepassing zijn:

  • inventariseren en evalueren van het risico van nachtwerk in de Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E);
  • het nemen van maatregelen om het risico te voorkomen of te beheersen in het Plan van Aanpak;
  • het aanbieden van een arbeidsgezondheidskundig onderzoek voorafgaand aan de eerste nachtdienst en daarna het periodiek aanbieden van een dergelijk onderzoek (PAGO);
  • het voorlichten van werknemers over de gezond- en veiligheidsrisico's die horen bij werken in de nacht.

Lees meer