Drukapparatuur (apparatuur met een ontwerpdruk van meer dan 0,5 bar) wordt onder meer gebruikt in de chemische industrie, de voedingsmiddelenindustrie en de energiesector. Bij drukapparatuur kun je denken aan drukvaten, pijpleidingen, warmtewisselaars, stoomketels en koelinstallaties. Door het gebruik van drukapparatuur en de hierbij optredende interne en externe belastingen kan de staat van de drukapparatuur verslechteren.

Hierdoor kunnen bijvoorbeeld breuken en scheuren ontstaan of kan de drukapparatuur zelfs in zijn geheel falen. Dit is ongewenst en kan een risico opleveren voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. De werkgever moet er daarom voor zorgen dat drukapparatuur in een zodanige staat blijft dat dit niet gebeurt.

Zorgplicht, arbeidsmiddelen en drukapparatuur

Werkgevers zijn verantwoordelijk dat werknemers het werk op een veilige en gezonde manier kunnen uitvoeren. Dit staat beschreven in de Arbowet. In onder andere artikel 3 van deze wet staan de algemene verplichtingen voor een werkgever. De werkgever moet zorgen dat aan deze verplichtingen wordt voldaan. Dit artikel wordt dan ook wel het zorgplicht-artikel genoemd. In de Arbowetgeving (wet, besluit en regelingen) wordt hier vervolgens verder op ingegaan. 

Om het werk uit te kunnen voeren zijn vaak arbeidsmiddelen nodig. Werkgevers stellen deze arbeidsmiddelen (alle machines , installaties, apparaten en (hand)gereedschappen die werknemers nodig hebben om hun werk uit te kunnen voeren) aan werknemers ter beschikking. Om ervoor te zorgen dat werknemers alleen met veilige arbeidsmiddelen werken, worden er vanuit de Arbowetgeving veiligheids- en gezondheidseisen gesteld, waaronder eisen aan de veiligheid van het arbeidsmiddel zelf en aan het onderhoud hiervan.

Werkgevers zijn ervoor verantwoordelijk dat arbeidsmiddelen aan deze eisen voldoen en blijven voldoen. Drukapparatuur, zoals in de inleiding benoemd, valt onder de definitie van arbeidsmiddelen zoals genoemd in artikel 1 van de Arbowet. Drukapparatuur valt hiermee dus ook onder de zorgplicht van de werkgever zoals beschreven in de Arbowetgeving.

Het Warenwetbesluit Drukapparatuur

Nu is op drukapparatuur, uitzonderingen daargelaten, ook het Warenwetbesluit Drukapparatuur 2016 (WBDA) en de Warenwetregeling Drukapparatuur 2016 (WRDA) van toepassing. Het WBDA gaat over de productie en het op de markt aanbieden van drukapparatuur. Het WBDA gaat daarnaast ook over het gebruik van drukapparatuur. 

Het WBDA deelt op basis van type, toestand, stof, inhoud en druk, de drukapparatuur op in categorieën (Drukrichtlijn 2014/68/EU Artikel 4). Deze indeling bepaalt onder andere of in de gebruiksfase de werkgever naast de eerdergenoemde zorgplicht de drukapparatuur ook verplicht moet laten keuren door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of een NL-keuringsdienst van gebruikers. 

De drukapparatuur die verplicht gekeurd moet worden vanuit het WBDA wordt aangewezen drukapparatuur genoemd zoals genoemd in artikel 21 en 22 van het WBDA. Op aangewezen drukapparatuur zijn dus aanvullende eisen uit het WBDA en de WRDA van toepassing. 

Drukapparatuur die niet is aangewezen valt onder de zorgplicht van de werkgever vanuit de Arbowetgeving.

Drukapparatuur bij SEVESO-bedrijven

Bij veel SEVESO-bedrijven zal zowel aangewezen drukapparatuur als niet aangewezen drukapparatuur aanwezig zijn. Voor beide geldt dat deze drukapparatuur onder de zorgplicht van de werkgever valt. Voor aangewezen apparatuur komt daarbij dan nog een keuringsregime bij vanuit het WBDA en WRDA waar een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of een NL-keuringsdienst van gebruikers bij moet worden betrokken.

De aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in drukapparatuur, dat bij SEVESO-bedrijven vaak voorkomt, maakt het risico voor werknemers groter. 

Met apparatuur die gebruikt wordt onder verhoogde druk kunnen ongevallen plaatsvinden. Vaak zijn de achterliggende oorzaken van deze ongevallen dat het bedrijf onvoldoende aandacht heeft voor onderhoud, beheer en borging hiervan. 

Seveso-bedrijven dienen de uitvoering van de zorgplicht (op een passende wijze), onder andere in hun Veiligheidsbeheersysteem, geborgd te hebben. SEVESO-bedrijven moeten altijd voldoen aan de Seveso-richtlijn die kaders meegeeft voor het beheersen van de risico’s rondom installaties waar zware ongevallen kunnen plaatsvinden. 

Inspectieproject Zorgplicht drukapparatuur

Het is niet voor niets dat de Nederlandse Arbeidsinspectie zo hamert op het goed vervullen van de zorgplicht rondom drukapparatuur. De impact van een ongeval kan voor werknemers groot zijn. 

Bedrijven die werk maken van hun zorgplicht zorgen ervoor dat hun drukapparatuur veilig kan worden gebruikt. Zij treffen effectieve maatregelen die het risico op ongevallen minimaliseren. 

De Nederlandse Arbeidsinspectie informeert bedrijven over wat er nodig is en waar ze op moeten letten. De Nederlandse Arbeidsinspectie inspecteert of bedrijven zich houden aan de geldende regelgeving. Bij inspecties kan dit in het uiterste geval leiden tot handhaving en zelfs stillegging van de werkzaamheden bij ernstig gevaar. 

De Nederlandse Arbeidsinspectie zal de komende tijd extra aandacht besteden aan de zorgplicht voor niet aangewezen drukapparatuur bij Seveso-bedrijven.