Oosterscheldekering

De Oosterscheldekering was in 1986 klaar en toen hadden we nog niet het idee dat we rekening moesten houden met onderhoud. Dat betekent dat de schuiven moeten kunnen bewegen, dat de kering in goede staat is en dat auto's er veilig overheen kunnen rijden. Dat vraagt heel veel onderhoud.

In 2017 hield de Nederlandse Arbeidsinspectie een controle op de Arboveiligheid bij de onderhouds- en renovatiewerkzaamheden aan de Oosterscheldekering.
Er werd geconstateerd dat werkzaamheden door de aannemers op een onveilige manier werden uitgevoerd.
Na overleg tussen Rijkswaterstaat en de Nederlandse Arbeidsinspectie heeft Rijkswaterstaat onmiddellijk stappen ondernomen.
En het uiteindelijk zo goed aangepakt dat de Nederlandse Arbeidsinspectie de onderhouds- en renovatiewerkzaamheden aan de Oosterscheldekering nu juist als voorbeeld ziet voor andere projecten.

In 2021 was ik positief verrast, eigenlijk verbaasd. Omdat ik zag dat er echt iets veranderd was.
Rijkswaterstaat heeft het probleem heel erg stevig aangepakt.

Als het werk dan stilgelegd wordt dan voel je je als veiligheidskundige niet lekker. Dan denk je waar is het nu eigenlijk mis gegaan, waar is het mis gelopen. En toen hebben we een gesprek gehad met onze collega's van de Arbeidsinspectie, wat is er nu eigenlijk precies aan de hand en wat kunnen we eraan doen.

Rijkswaterstaat had een karretje ontwikkeld waarmee je vanaf de weg
op de pijler zou kunnen komen.
Een medewerker moest dan over het hekwerk van de pijler heenstappen.
Op het moment dat je over een leuningwerk heen moet stappen dan kom je boven het bestaande leuningwerk uit maar als je op dat moment valt dan viel je 11 meter naar beneden op een betonnen balk.
En als je door viel lag je in de Oosterschelde.

Het is indertijd gebouwd om water te keren en er is niet zo goed gekeken naar Òhoe ontwerp ik nu een object zoals dit waarbij ik er rekening mee hou dat er ook onderhoud gepleegd moet wordenÓ. Als je kijkt naar de slijtage van de schuifaanslagen die aan de zijkanten zitten van de schuif, daar kan je gewoon niet bij komen. Dus je moet heel veel dingen gaan verzinnen om te bouwen dat je bij de schuif kan en dat je het op een veilige manier kan doen.

Het waait hier altijd en altijd hard dus als je op een ladder staat en je loopt met je gereedschap naar boven dan is de kans dat je in het water valt best wel aanwezig.
En als je hier in het water valt dan is het eigenlijk wel einde verhaal.

Naar aanleiding van wat de Arbeidsinspectie in 2017 heeft gezien is mijn functie binnengekomen.
Wat ik aantrof was een heel team met mensen die verschrikkelijk gemotiveerd waren om het werk goed te doen. Alleen wat je zag was dat het allemaal eilandjes waren.
Iedereen deed zijn eigen ding. En wat hebben wij gedaan?
We hebben eigenlijk heel simpel de samenwerking gezocht.
Dat klinkt heel simpel, zoek de samenwerking en ga met elkaar het gesprek aan. Maar zo makkelijk is het dus niet.
De samenwerking gaat erover dat je in de hele keten kijkt naar wat er op het gebied van veiligheid kan gebeuren.
Dat moet je niet doen op het moment dat de werkzaamheden uitgevoerd gaan worden, dan ben je eigenlijk al te laat. Dus je moet helemaal aan de voorkant gaan nadenken, als je al weet dat die schuiven vervangen moeten worden, waar kunnen we dan tegenaan lopen.
En dat is in het begin heel erg abstract want je moet dan al gaan nadenken over Òwe zitten boven water, we zitten op hoogte, het is zwaar, we zitten met gevaarlijke stoffenÓ.
Als je vanaf het begin daarover al nadenkt en je neemt veiligheid steeds mee in het hele proces dan is eigenlijk de uitvoering niet eens zo moeilijk meer.

Wat hebben wij gedaan?
We hebben de werkmethodes aan laten passen of door opdrachtnemer of door onszelf door middel van werkinstructies. We hebben hulpconstructies aan laten passen in technische zin en maximaal laten keuren. We hebben een deel van het areaal aangepast, daar waar het minder geschikt was om veilig te werken. Denk daarbij aan het plaatsen van leuningen, leuningen die te laag waren zijn tijdelijk verhoogd.
We hebben de RI&E's kwalitatief goed opgezet en meegegeven.
Strakke afspraken gemaakt over de verkeersveiligheid op de werkweg.
Dat gaat nu ook goed.Omdat we te maken hebben met heel veel opdrachtnemers dus heel veel raakvlakrisico's hebben op het gebied van veiligheid hebben wij dat proces ingericht. En wij zijn daar als opdrachtgever zelf verantwoordelijk voor geworden. De opdrachtnemers waren daar heel blij mee.

Ik sprak met mensen op de werkvloer die waren ook heel erg positief over de samenwerking die was ontstaan. Er werd samen naar oplossingen gekeken, problemen werden naar voren gehaald en er was sprake van een open cultuur. Men was niet bang om Rijkswaterstaat aan te spreken, als ze vragen hadden, als ze verbeteringen zagen. Het was een hele andere cultuur die we aantroffen.

Wij zitten er nu veel zwaarder op als opdrachtgever. Veel strenger en men voelt dat ook. We hebben nu ook een nieuw sanctiebeleid. Recidivisten van zware overtredingen worden gewoon van het terrein geschopt.

Rijkswaterstaat is de opdrachtgever. Ook als opdrachtgever heb je een vergewisplicht. Zo heet dat, zo staat dat ook in de regelgeving. En het is dus heel belangrijk dat je als opdrachtgever niet zegt Óik ben daar niet vanÓ. Je bent er wel van. Je hebt een vergewisplicht. Je moet je er dus van vergewissen dat jouw onderaannemers ook echt hun best doen en letten op de gezondheid en veiligheid van de medewerkers die hier aan het werk zijn. Ik vind het ontzettend positief dat in 2021 toen de inspecteurs terugkwamen dat ze hebben geconstateerd dat er ontzettend veel verbeterd is.

Voor Rijkswaterstaat is veiligheid een heel belangrijk begrip. Wij zeggen ook altijd iedereen elke dag veilig thuis. En veiligheid betekent natuurlijk ook veilig voor onze eigen medewerkers en voor de medewerkers van de aannemers die wij inhuren.
We hebben hier geleerd dat we ook in de manier waarop we die veiligheid bereiken dat wat nog beter kunnen doen. Maar we zijn vooral blij dat mijn collegaÕs enorm ge•nvesteerd hebben om het op een andere manier aan te pakken en dat ze nu ook dat werk veilig kunnen laten uitvoeren.

Ik zie dat de verandering die op dit project heeft plaatsgevonden als een blauwdruk voor de organisatie.
En wat ik heel graag zou willen als inspecteur is dat ze de ervaringen die ze hier hebben opgedaan dat ze die delen, landelijk breed. Als je werkt aan een weg, een brug die in een gemeente ligt die in een provincie ligt dat is een soortgelijke projectorganisatie. De wijze waarop Rijkswaterstaat het hier invult zou je ook landelijk kunnen toepassen. Het zou als een vlek over Nederland moeten verspreiden.
Dus ook dat gemeente en provincies het op deze manier oppakken.
Want de methode die ze hier hanteren is gewoon een veilige werkmethode.