Tijdens de coronaperiode kreeg een opleider 1,2 miljoen euro als voorschot uitgekeerd. Hij moest wel bewijzen dat hij aan de eisen voldeed. Maar bij de einddeclaratie stuurde hij een valse accountantsverklaring in. Dat leverde hem eind 2025 een (maximale) taakstraf van 240 uur op. Plus een voorwaardelijke gevangenisstraf van 8 maanden met een proeftijd van 3 jaar. De rechter achtte de verdachte ook hoofdelijk aansprakelijk voor de uitgekeerde 1,2 miljoen euro en eist terugbetaling. Een flinke straf.
De opleider diende eind 2020 een aanvraag in voor de 'Tijdelijke Subsidieregeling NL Leert Door met inzet van scholing'. De regeling was onderdeel van een groter pakket coronamaatregelen om bedrijven draaiende te houden tijdens de lockdowns en met de coronaregels van de overheid. Doel van deze regeling: kennis en vaardigheden (verder) ontwikkelen bij de deelnemers aan scholingstrajecten. Hiermee wilde de overheid bijdragen aan het vergroten van de kansen op de arbeidsmarkt of op het (weer) verkrijgen van werk, specifiek tijdens de coronaperiode.
Hoe het balletje is gaan rollen
De Opsporingsdienst van de Nederlandse Arbeidsinspectie legde met haar onderzoek de basis voor de uitspraak van de rechtbank. Lars, senior rechercheur bij de Opsporingsdienst: 'We kregen een melding van 'valsheid in geschrift' van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De afdeling Uitvoering Van Beleid (UVB) kwam met de vraag: 'wat moeten we doen, hoe moeten we handelen'.'
UVB was verantwoordelijk voor de uitkering van de aangevraagde subsidie. Een van de eisen voor definitieve uitkering van de subsidie was het overleggen van een accountantsverklaring van een externe onafhankelijke accountant. Corné, senior medewerker bij team Audit van UVB: 'In de verklaring die wij kregen stond echter een naam van een accountantsbureau die allang was opgeheven. Toen wisten we dat er iets niet klopte. Deze verklaring was voor deze regeling een essentieel onderdeel in de controle op het voorgeschoten subsidiebedrag. Er zijn immers aanzienlijke subsidiebedragen mee gemoeid.'
Strafbaar feit
'We hebben meteen contact opgenomen met de betreffende accountant', vertelt Corné. 'Die was heel duidelijk: 'Ik heb geen werk geleverd voor deze klant, ik heb dit rapport niet opgesteld en dit is niet mijn handtekening.' Om haar woorden kracht bij te zetten stuurde ze meteen een kopie paspoort. Ze had zelfs nog nooit contact gehad met deze 'klant'.'
Een valse handtekening zetten is een strafbaar feit. En er ligt dan nog een aanvraag bij UVB voor nog eens 400 duizend euro. Corné: 'Als er sprake is van een strafbaar feit/misdrijf, dan moet de totale subsidieverlening worden terugbetaald. Dat staat in de voorwaarden van deze regeling. We keerden die 4 ton niet uit en we besloten een melding te doen bij de Opsporingsdienst. Door dit onderzoek hebben we de werkwijze bij dergelijke subsidieregelingen aangepast. We verifiëren nu standaard bij betrokken externe accountants of zij daadwerkelijk hebben gewerkt voor de subsidieaanvrager.'
Onderzoek met focus op valsheid in geschrift
'In ons onderzoek hebben we de accountant uitgebreider gehoord en ons verdiept in de regeling zelf', zegt Lars. 'Deze regeling is ontstaan in coronatijd. De regeling 'Tijdelijke Subsidieregeling NL Leert Door met inzet van scholing' is de voorloper van het STAP-budget; die naam is wat bekender bij het grote publiek. Inschrijven en meedoen was kosteloos voor de deelnemers. Aanbieders kregen per gegeven opleiding een subsidie van 1.000 tot 1.250 euro.'
'We hebben in dit onderzoek vól ingezet op 'valsheid in geschrift'. Je kunt ook onderzoek doen of inschrijvers wel echt onderwijs hadden gekregen. Maar dat had het onderzoek nodeloos ingewikkeld en tijdrovend gemaakt. Je moet dan namelijk een deel van de deelnemers gaan horen, en hoe bepaal je de steekproef van deze groep?'
'Het onderzoek met deze focus was vrij snel heel helder; na de doorzoeking van zijn woning kon de verdachte er niet onderuit. Het valse stuk (met natte handtekening) moest worden ingescand in de portal van UVB. Dat stuk hebben we fysiek aangetroffen in zijn woning. Plus een formulier met geoefende handtekeningen. Heel knullig allemaal, maar hij fraudeerde wel voor 1,2 miljoen. Met overheidsgelden die bestemd waren om werkgelegenheid te stimuleren. Hij kon eigenlijk niet anders dan bekennen en dat heeft hij dan ook gedaan.'
'Tijdens het onderzoek hebben we continu contact gehouden met UVB. We konden hen uiteraard geen details verschaffen over het onderzoek. Maar, we konden ze wel procesmatige tips geven. Ze hebben zich daardoor als benadeelde partij laten toevoegen aan de rechtszaak. Dat betekende dat ze de fraude niet eerst civielrechtelijk hoefden te bewijzen. Op deze manier konden we effect sorteren met dit onderzoek.'
'Met de focus op valsheid in geschrift konden we ruimschoots aantonen dat de verdachte had gefraudeerd. We vermoeden dat een deel van de opleidingen daadwerkelijk is gegeven, maar een deel ook niet. Tijdens ons onderzoek bleek dat hij wel degelijk kosten heeft gemaakt, onder andere aan Google-advertenties en de inhuur van docenten. Maar we zagen bijvoorbeeld ook dat één student 19 keer een opleiding heeft gevolgd in een korte periode. Dat was onmogelijk.'
Lars: 'Met de focus op valsheid in geschrift konden we ruimschoots aantonen dat de verdachte had gefraudeerd.'
Recidive
Het onderzoek van de Opsporingsdienst over fraude met de subsidieregeling is in juni 2023 bij het Openbaar Ministerie aangeleverd. 'Bijna een jaar later kwam UVB weer op de lijn bij ons met een melding 'valsheid in geschrift' door dezelfde verdachte', vertelt Lars. 'Ze hadden contact gehad met een curator die een betalingsverplichting had op onze verdachte. De verdachte bleek e-mails – zogenaamd van UVB – naar die curator te hebben gestuurd. Uit die e-mails bleek dat hij nog 400 duizend euro van UVB zou krijgen. Toen de curator het gevoel kreeg dat hij aan het lijntje werd gehouden, nam hij contact op met UVB zelf.' Corné: 'De verdachte heeft deze e-mails zelf in elkaar geknutseld en op deze manier weer valsheid in geschrift gepleegd. Daarop hebben we opnieuw aangifte gedaan bij de Opsporingsdienst.'
Lars: 'Waarom deze opleider fraude heeft gepleegd? Daar zijn we nooit helemaal achter gekomen. Verdachte verklaarde wel dat niet alle inschrijvers een BSN-nummer wilden opgeven, terwijl dat wel een voorwaarde was om de opleiding te kunnen doen. We vermoeden dat de verdachte bang was dat een accountant hierdoor geen positief rapport zou opleveren. Een kat in het nauw maakt rare sprongen…'
Lars: 'Waarom deze opleider fraude heeft gepleegd? Daar zijn we nooit helemaal achter gekomen.'
We nemen dit heel serieus
Lars vertelt: 'Eén handtekening zetten in naam van iemand anders – ook al is het 'een beetje proberen' – heeft verstrekkende gevolgen voor jou als persoon en als bedrijf. Het klinkt heel klein, maar dit betekent gelijk valsheid in geschrift. Niet alleen wij nemen dat heel serieus – kijkend naar de bedoeling en de bestemming van de subsidie, het wordt ook behoorlijk gestraft door de rechter. Die rekent hem daarnaast zijn recidive aan.'
Lars: 'Eén handtekening zetten in naam van iemand anders heeft verstrekkende gevolgen voor jou als persoon en als bedrijf.'